Open Avond in de pastorie van Tielt: Op zoek naar Gods spoor in ons eigen leven

 Op woensdagavond 17 juni stroomde de pastorie van Tielt vol voor een bijzondere Open Avond. Gastspreekster Hilde Pex nam de aanwezigen mee in de rijke, maar soms mysterieuze wereld van de Ignatiaanse spiritualiteit. Aan de hand van het levensverhaal van Ignatius van Loyola liet ze zien hoe een diepe crisis kan transformeren in een bron van vreugde, en hoe wij vandaag de dag – heel concreet – God kunnen vinden in alle dingen.

Hilde Pex over Ignatiaanse spiritualiteit

Wie denkt dat spiritualiteit iets is voor theologen of kloosterlingen die ver van de wereld staan, had na de toespraak van Hilde Pex een heel ander beeld. "Spiritualiteit is simpelweg de concrete vorm waarin iemand de geest van het evangelie gestalte geeft in zijn of haar eigen, unieke leven," legde Pex helder uit. Binnen de christelijke traditie zijn er vele wegen – denk aan de Franciscanen of Dominicanen – en de weg van Ignatius is er daar één van. Niet beter, maar wel heel herkenbaar en praktisch.

Van rokkenjager tot pelgrim

Het verhaal van deze spiritualiteit begint ruim 500 jaar geleden bij een Spaanse ridder uit Baskenland: Iñigo de Loyola, later bekend als Ignatius. Hij was ambitieus, hield van het hoofse leven en stond bekend als een echte ‘macho’ en rokkenjager. Totdat het noodlot toesloeg op 20 mei 1521 tijdens de slag om Pamplona. Een kanonskogel verbrijzelde zijn benen.

Tijdens een langdurig en pijnlijk ziekbed van een jaar op het ouderlijk kasteel stortte zijn wereld volledig in. Hij had geen werk, geen gezin, geen gezondheid meer. Zijn leven was een puinhoop. "Je kunt wel zeggen dat de hele Ignatiaanse spiritualiteit is geboren uit een diepe crisis en de vraag: wat moet ik nu met mijn leven?" vertelde Hilde Pex.

Omdat er op het kasteel geen ridderromans te vinden waren, las Ignatius noodgedwongen de enige twee boeken die er wél lagen: een levensverhaal van Jezus en een boek over heiligen. Dit bracht een bijzonder proces op gang. Wanneer hij fantaseerde over zijn oude ridderleven, gaf hem dat wel even plezier, maar achteraf voelde hij zich leeg en ontevreden. Maar wanneer hij wegdroomde over het navolgen van Jezus, voelde hij een diepe vreugde die ook nadat hij stopte met denken bleef hangen. Het was het begin van zijn bekering. Hij ontdekte dat God de mens uitnodigt tot een vreugdevol leven en besloot zich helemaal aan Hem toe te wijden.

Troost en troosteloosheid

Dit brengt ons bij de kern van de Ignatiaanse weg: het luisteren naar de innerlijke bewegingen van ons

Aandachtig publiek in de pastorie van Tielt

hart. Ignatius ontdekte dat onze diepe gevoelens ons de richting kunnen wijzen. Hilde Pex legde uit dat Ignatius hier twee verzamelnamen voor gebruikt: troost en troosteloosheid.

• Troost staat voor positieve gevoelens zoals innerlijke vrede, vreugde, vurigheid, hoop en ruimte. Het zijn de bewegingen die ons dichter bij God en de medemens brengen.
• Troosteloosheid daarentegen uit zich in hardheid, verwarring, angst, verdriet en het gevoel van God verwijderd te zijn.

Door aandachtig te luisteren naar deze gevoelens – die dieper liggen dan een humeurwisseling of het weer – kunnen we ontdekken welke weg we in het leven moeten inslaan. Dit noemen we de onderscheiding van de geesten. Omdat gevoelens ook misleidend kunnen zijn, is het wel belangrijk dat ons hart voortdurend gevoed en 'geënt' wordt op het leven van Jezus, de meester in de liefde.

Bidden met al je zintuigen

Hoe doe je dat dan concreet? Hilde Pex reikte twee heel toegankelijke methoden aan die ook de aanwezigen in de pastorie meteen aanspraken.

De eerste methode is het Ignatiaanse Bijbelgebed. Hierbij ga je niet studeren of nadenken over een evangelietekst, maar je leeft je er helemaal in in met je innerlijke zintuigen. Je stelt je de scène voor als een film en zoekt een plaats in het verhaal. Ben jij de blinde Bartimeüs die langs de weg zit? Hoe voelt de warme zon? Wat hoor je? Hoe klinkt de stem van Jezus als Hij vraagt: "Wat kan ik voor je doen?" Door zo te bidden, wordt de Schrift levend en raakt het aan je eigen levensverhaal. Aan het begin van zo'n gebed spreek je altijd een 'genadevraag' uit: wat verlang of hoop je dat dit gebed je mag brengen?

Het levensgebed: Dankjewel, sorry, alsjeblieft

De tweede methode is misschien wel het mooiste geschenk van Ignatius aan het dagelijkse leven: het levensgebed (ook wel het bewustzijnsonderzoek genoemd). Het is een dagelijkse terugblik op de voorbije dag, samen met God. Paus Franciscus (die zelf een jezuïet is) herinnert de wereld hier vaak aan. Het gebed kent drie eenvoudige stappen:

1. Dankjewel: Je kijkt naar de dag en zoekt naar de momenten van 'troost'. Waar werd je hart warm van? Een vriendelijk woord, een mooie vogel, een fijn moment? Je haalt het beeld weer even terug en dankt God, de gever van al het goede. Hilde Pex benadrukte: "Als je weinig tijd hebt, stop dan gerust na het danken. Het is veel belangrijker te zien waar God wel was, dan waar Hij niet was."
2. Sorry: Pas vanuit die dankbaarheid kijk je naar de schaduwkanten. Waar reageerde je geïrriteerd, sloot je je hart af of verloor je de moed? Je legt het in Gods handen en vraagt om vergeving.
3. Alsjeblieft: Tot slot kijk je naar morgen. Wat neem je mee? Welke kleine stap kun je zetten? En je vraagt om Gods hulp en kracht: "Alsjeblieft Heer, geef me morgen wat meer geduld".

Dit gebed vraagt slechts een paar minuten per dag, maar het heeft een transformerend effect. Ignatius vond dit gebed zó belangrijk, dat zijn medebroeders (de jezuïeten) weliswaar veel vrijheid kregen in hun gebedsleven, maar dit dagelijkse levensgebed nooit mochten overslaan.

Geestelijke oefeningen

Tot slot stond de spreekster stil bij de bekende Geestelijke Oefeningen van Ignatius. Dit is geen theorieboek, maar een concrete methode, een traject om beslissingen te nemen of keuzes te maken in het leven. Oorspronkelijk duurt dit traject 30 dagen in volledige afzondering en stilte, maar vandaag de dag kan dit ook in het dagelijks leven worden gedaan (bijvoorbeeld via een traject van 9 maanden thuis) of tijdens een kortere vijf- of achtdaagse stilteretraite in een abdij. Hierbij word je altijd persoonlijk begeleid door een vertrouwenspersoon die meeluistert naar wat de Geest in jouw gebed teweegbrengt.

Het was een inspirerende avond in de pastorie. Hilde Pex slaagde erin om de eeuwenoude termen om te zetten in concrete handvatten voor ons eigen christelijke leven van alledag. Wie aandachtig leert luisteren naar zijn eigen hart, ontdekt dat God daarin heel zachtjes meespreekt. Een waardevolle les om mee te nemen naar de komende zomerperiode!