Op woensdagavond 17 juni stroomde de pastorie van Tielt
vol voor een bijzondere Open Avond. Gastspreekster Hilde Pex nam de aanwezigen
mee in de rijke, maar soms mysterieuze wereld van de Ignatiaanse
spiritualiteit. Aan de hand van het levensverhaal van Ignatius van Loyola liet
ze zien hoe een diepe crisis kan transformeren in een bron van vreugde, en hoe
wij vandaag de dag – heel concreet – God kunnen vinden in alle dingen.
 |
| Hilde Pex over Ignatiaanse spiritualiteit |
Wie denkt dat spiritualiteit iets is voor theologen of
kloosterlingen die ver van de wereld staan, had na de toespraak van Hilde Pex
een heel ander beeld. "Spiritualiteit is simpelweg de concrete vorm waarin
iemand de geest van het evangelie gestalte geeft in zijn of haar eigen, unieke
leven," legde Pex helder uit. Binnen de christelijke traditie zijn er vele
wegen – denk aan de Franciscanen of Dominicanen – en de weg van Ignatius is er
daar één van. Niet beter, maar wel heel herkenbaar en praktisch.
Van rokkenjager tot pelgrim
Het verhaal van deze spiritualiteit begint ruim 500 jaar
geleden bij een Spaanse ridder uit Baskenland: Iñigo de Loyola, later bekend
als Ignatius. Hij was ambitieus, hield van het hoofse leven en stond bekend als
een echte ‘macho’ en rokkenjager. Totdat het noodlot toesloeg op 20 mei 1521
tijdens de slag om Pamplona. Een kanonskogel verbrijzelde zijn benen.
Tijdens een langdurig en pijnlijk ziekbed van een jaar op
het ouderlijk kasteel stortte zijn wereld volledig in. Hij had geen werk, geen
gezin, geen gezondheid meer. Zijn leven was een puinhoop. "Je kunt wel
zeggen dat de hele Ignatiaanse spiritualiteit is geboren uit een diepe crisis
en de vraag: wat moet ik nu met mijn leven?" vertelde Hilde Pex.
Omdat er op het kasteel geen ridderromans te vinden waren,
las Ignatius noodgedwongen de enige twee boeken die er wél lagen: een
levensverhaal van Jezus en een boek over heiligen. Dit bracht een bijzonder
proces op gang. Wanneer hij fantaseerde over zijn oude ridderleven, gaf hem dat
wel even plezier, maar achteraf voelde hij zich leeg en ontevreden. Maar
wanneer hij wegdroomde over het navolgen van Jezus, voelde hij een diepe
vreugde die ook nadat hij stopte met denken bleef hangen. Het was het begin van
zijn bekering. Hij ontdekte dat God de mens uitnodigt tot een vreugdevol leven
en besloot zich helemaal aan Hem toe te wijden.
Troost en troosteloosheid
Dit brengt ons bij de kern van de Ignatiaanse weg: het
luisteren naar de innerlijke bewegingen van ons
 |
| Aandachtig publiek in de pastorie van Tielt |
hart. Ignatius ontdekte
dat onze diepe gevoelens ons de richting kunnen wijzen. Hilde Pex legde uit dat
Ignatius hier twee verzamelnamen voor gebruikt:
troost en
troosteloosheid.
- Troost
staat voor positieve gevoelens zoals innerlijke vrede, vreugde, vurigheid,
hoop en ruimte. Het zijn de bewegingen die ons dichter bij God en de
medemens brengen.
- Troosteloosheid
daarentegen uit zich in hardheid, verwarring, angst, verdriet en het
gevoel van God verwijderd te zijn.
Door aandachtig te luisteren naar deze gevoelens – die
dieper liggen dan een humeurwisseling of het weer – kunnen we ontdekken welke
weg we in het leven moeten inslaan. Dit noemen we de onderscheiding van de
geesten. Omdat gevoelens ook misleidend kunnen zijn, is het wel belangrijk
dat ons hart voortdurend gevoed en 'geënt' wordt op het leven van Jezus, de
meester in de liefde.
Bidden met al je zintuigen
Hoe doe je dat dan concreet? Hilde Pex reikte twee heel
toegankelijke methoden aan die ook de aanwezigen in de pastorie meteen
aanspraken.
De eerste methode is het Ignatiaanse Bijbelgebed.
Hierbij ga je niet studeren of nadenken over een evangelietekst, maar je leeft
je er helemaal in in met je innerlijke zintuigen. Je stelt je de scène
voor als een film en zoekt een plaats in het verhaal. Ben jij de blinde
Bartimeüs die langs de weg zit? Hoe voelt de warme zon? Wat hoor je? Hoe klinkt
de stem van Jezus als Hij vraagt: "Wat kan ik voor je doen?"
Door zo te bidden, wordt de Schrift levend en raakt het aan je eigen
levensverhaal. Aan het begin van zo'n gebed spreek je altijd een 'genadevraag'
uit: wat verlang of hoop je dat dit gebed je mag brengen?
Het levensgebed: Dankjewel, sorry, alsjeblieft
De tweede methode is misschien wel het mooiste geschenk van
Ignatius aan het dagelijkse leven: het levensgebed (ook wel het
bewustzijnsonderzoek genoemd). Het is een dagelijkse terugblik op de voorbije
dag, samen met God. Paus Franciscus (die zelf een jezuïet is) herinnert de
wereld hier vaak aan. Het gebed kent drie eenvoudige stappen:
- Dankjewel:
Je kijkt naar de dag en zoekt naar de momenten van 'troost'. Waar werd je
hart warm van? Een vriendelijk woord, een mooie vogel, een fijn moment? Je
haalt het beeld weer even terug en dankt God, de gever van al het goede.
Hilde Pex benadrukte: "Als je weinig tijd hebt, stop dan gerust na
het danken. Het is veel belangrijker te zien waar God wel was, dan waar
Hij niet was."
- Sorry:
Pas vanuit die dankbaarheid kijk je naar de schaduwkanten. Waar reageerde
je geïrriteerd, sloot je je hart af of verloor je de moed? Je legt het in
Gods handen en vraagt om vergeving.
- Alsjeblieft:
Tot slot kijk je naar morgen. Wat neem je mee? Welke kleine stap kun je
zetten? En je vraagt om Gods hulp en kracht: "Alsjeblieft Heer,
geef me morgen wat meer geduld".
Dit gebed vraagt slechts een paar minuten per dag, maar het
heeft een transformerend effect. Ignatius vond dit gebed zó belangrijk, dat
zijn medebroeders (de jezuïeten) weliswaar veel vrijheid kregen in hun
gebedsleven, maar dit dagelijkse levensgebed nooit mochten overslaan.
Geestelijke oefeningen
Tot slot stond de spreekster stil bij de bekende Geestelijke
Oefeningen van Ignatius. Dit is geen theorieboek, maar een concrete
methode, een traject om beslissingen te nemen of keuzes te maken in het leven.
Oorspronkelijk duurt dit traject 30 dagen in volledige afzondering en stilte,
maar vandaag de dag kan dit ook in het dagelijks leven worden gedaan
(bijvoorbeeld via een traject van 9 maanden thuis) of tijdens een kortere vijf-
of achtdaagse stilteretraite in een abdij. Hierbij word je altijd persoonlijk
begeleid door een vertrouwenspersoon die meeluistert naar wat de Geest in jouw
gebed teweegbrengt.
Het was een inspirerende avond in de pastorie. Hilde Pex
slaagde erin om de eeuwenoude termen om te zetten in concrete handvatten voor
ons eigen christelijke leven van alledag. Wie aandachtig leert luisteren naar
zijn eigen hart, ontdekt dat God daarin heel zachtjes meespreekt. Een
waardevolle les om mee te nemen naar de komende zomerperiode!
